ನೆನಪಿನಂಗಳ:  ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ದೀಪ ಬೆಳಗಿದ ಅಪೂರ್ವ ಜ್ಯೋತಿ ಶ್ರೀ ಶಿವಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು

ಇಂದು ಜಯಂತಿ

ಲೇಖನ: ನಾಗಾರ್ಜುನ ಪಿ ರಾವ್ , ಬೆಂಗಳೂರು

ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ವೀರಾಪುರ ಎಂಬ ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ, 1907ನೇ ಏಪ್ರಿಲ್ 1 ರಂದು ಒಂದು ದಿವ್ಯ ಜ್ಯೋತಿ ಜನ್ಮ ತಾಳಿತು. ಆ ಮಗುವಿನ ಹೆಸರು ಕೇವಲ ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ ಮಠದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ, ಇಡೀ ಕರ್ನಾಟಕದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲೇ ಸುವರ್ಣ ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.  ಅವರೇ ಶ್ರೀ  ಶಿವಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು. ಅವರನ್ನು ನಮ್ಮ ನಾಡು “ನಡೆದಾಡುವ ದೇವರು” ಎಂದು ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕರೆಯಿತು. ಆ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ, 111 ವರ್ಷಗಳ ದೀರ್ಘ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಒಂದು ಕ್ಷಣವೂ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಉಸಿರಾಡಿದವರಲ್ಲ. ಅವರ ಪ್ರತಿ ಉಸಿರೂ, ಪ್ರತಿ ಹೆಜ್ಜೆಯೂ ಜನಸೇವೆಗಾಗಿ, ಧರ್ಮಸೇವೆಗಾಗಿ ಅರ್ಪಿತವಾಗಿತ್ತು.

ವೀರಾಪುರದ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೈತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಬಾಲಕ ಶಿವಣ್ಣ, ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಲೌಕಿಕದ ಆಡಂಬರಕ್ಕಿಂತ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚಿಂತನೆಯತ್ತ ಒಲಿದಿದ್ದ. ಮನೆಯ ದೇವರ ಪೂಜೆ, ಸಂತರ ಕಥೆಗಳು, ಮತ್ತು ವಚನ ಶರಣರ ತೇಜಸ್ಸು ಇವೇ ಆ ಬಾಲಕನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆಹಾರವಾಗಿದ್ದವು. 1930ರಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ ಮಠಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟ ಆ ಯುವಕ, ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಉದ್ದಾನ ಶಿವಯೋಗಿಗಳ ಕರಕಮಲದ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದ. ಅಂದಿನಿಂದ ಶಿವಣ್ಣ ಲೋಕಕ್ಕೆ “ಶಿವಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮಿ”ಯಾದರು.  ಆದರೆ ಅವರ ಹೃದಯ ಮಾತ್ರ ಯಾವತ್ತೂ ಆ ಮಣ್ಣಿನ ಮಗನಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು.

ಸೇವೆ, ಅನ್ನ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರ ದಾಸೋಹಿ

ಶಿವಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳ ಜೀವನ ದರ್ಶನ ಎರಡು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದೆ ಅನ್ನ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರ. ಸಿದ್ಧಗಂಗೆಯ ಮಠ ಅವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ತಾಣವಾಯಿತು. ಬಡ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ, ನಿರ್ಗತಿಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಊಟ-ವಸತಿ-ವಿದ್ಯೆ  ಉಚಿತವಾಗಿ ನೀಡುವ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಅವರು ಕಟ್ಟಿದರು. ಹಲವಾರು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ, ಪ್ರತಿ ದಿನ ಸಾವಿರಾರು ಜನರಿಗೆ ಮಠದಲ್ಲಿ ಅನ್ನದಾನವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಜಾತಿ-ಮತ-ಧರ್ಮಗಳ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಂದೇ ಭಾವದಿಂದ ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡ ಆ ಮಠ, ಬಸವಣ್ಣನ ಕಾಲದ “ಅನುಭವ ಮಂಟಪ”ದ ಜೀವಂತ ರೂಪದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.

ತುಮಕೂರಿನ ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ ಇಂದು ನೂರಾರು ಶಾಲೆ-ಕಾಲೇಜುಗಳ ಬೃಹತ್ ಜಾಲವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರದ ಬೆಳಕು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳ ದ್ರಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಓಡಿಸುವ ವಿದ್ಯೆಯೇ ನಿಜವಾದ ದೇವಸೇವೆ.

ಸಾಧನೆಗಳ ಸುವರ್ಣ ಪುಟಗಳು

ಶ್ರೀ ಶಿವಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಇಡೀ ಜೀವನವೇ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಸಾಧನೆಯಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮ 111 ವರ್ಷಗಳ ಆಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ ಮಠವನ್ನು ಅವರು ಕೇವಲ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪೀಠದಿಂದ ಒಂದು ಜ್ಞಾನ-ಸೇವಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು.

ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ ಇಂದು 130ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಕಾಲೇಜುಗಳವರೆಗೆ ವಿವಿಧ ಸ್ತರಗಳ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು 8000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಕ್ಕಳು ಮಠದ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ವಸತಿ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಮಠದ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲ, ಇದು ಒಬ್ಬ ಮಹಾಮಾನವನ ಕನಸಿನ ಸಾಕಾರ.

ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಡಿ.ಲಿಟ್ ನೀಡಿ ಸಂಮಾನಿಸಿತು. ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ನೀಡುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವ  “ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ”  ಅವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ “ಪದ್ಮಭೂಷಣ” ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅವರ ಪಾದ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿತು. ತುಮಕೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿ ತಮ್ಮ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದವು. ಆದರೆ ಯಾವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೂ ಅವರ ಮನದ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ನಿಜವಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಇದ್ದದ್ದು ಸರಳತೆಯಲ್ಲಿ.

ಸ್ಫೂರ್ತಿಯ ಚಿಲುಮೆ

ಶ್ರೀ ಶಿವಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಜೀವನದ ಮೂಲ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿದರೆ ಮೂರು ಮಹಾ ಸ್ಫೂರ್ತಿಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ವಚನ ಚಳುವಳಿಯ ಮೇರು ಪರ್ವತ, ಬಸವಣ್ಣನವರ ದಾಸೋಹ ತತ್ವ. “ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ, ದಾಸೋಹವೇ ಧರ್ಮ” ಎಂಬ ಬಸವ ವಿಚಾರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರಲ್ಲಿ ಮನೆಮಾಡಿತು. ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ತೊಡೆದು ಹಾಕಲು ಬಸವ ತತ್ವ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಬೆಳಕಾಯಿತು.

ಎರಡನೆಯ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಅವರ ಗುರುಗಳಾದ ಶ್ರೀ ಉದ್ದಾನ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು. ಒಬ್ಬ ಮಹಾ ಗುರು ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಆಳವಾದ ಬದಲಾವಣೆ ತರಬಲ್ಲ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ಗುರು-ಶಿಷ್ಯ ಬಂಧ ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿ. ಗುರುಗಳ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವ, ಅವರ ತ್ಯಾಗ ಶೀಲ, ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾತದಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟ ಪಡುವ ಬಡವರ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗಿದ್ದ ಮಮತೆ ಇವೆಲ್ಲ ಶಿವಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತನೆಯಾದ ಬೀಜಗಳು.

ಮೂರನೆಯ ಸ್ಫೂರ್ತಿ  ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದ ಆ ಕಾಲಮಾನ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಇಡೀ ದೇಶ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಾರ್ಗ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು  ರಾಜಕೀಯ ಬಂದೂಕಿಗಿಂತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಕಲಮೇ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ. ಅಜ್ಞಾನವೇ ಬಡತನದ ಮೂಲ, ಶಿಕ್ಷಣವೇ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಬೇರು  ಈ ಸತ್ಯ ಅವರ ಜೀವನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಅವರ ಮಠ ಒಂದು ಬಗೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ತಾಣವಾಯಿತು.

ನೂರರ ನಂತರವೂ ನಿರಂತರ ಸೇವೆ

ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನೂರು ವರ್ಷ ಮೀರಿ ಬದುಕಿ, ನೂರರ ನಂತರವೂ ಅದೇ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ ಮಹಾತ್ಮರು ಬಹಳ ಅಪರೂಪ. ಶ್ರೀ ಶಿವಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಆ ಅಪರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪ. 100, 105, 110  ವಯಸ್ಸು ಏರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಅವರ ಸೇವಾ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಇಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ದೇಹ ನಿತ್ರಾಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೂ ಆತ್ಮ ಅಷ್ಟೇ ದೃಢವಾಗಿ ಮಠದ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿತ್ತು.

ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಶಾರೀರಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಮಠಕ್ಕೆ ಬರುವ ಭಕ್ತರನ್ನು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸಲು ತಪ್ಪಿಸಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಮುಖ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರ ಭಾವ, ಎಂತಹ ಕಠಿಣ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ತಣ್ಣಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಎಂದರೆ ಪ್ರಪಂಚ ತ್ಯಜಿಸುವುದಲ್ಲ, ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸೇವೆ ಮಾಡುವುದು ಇದನ್ನು ಅವರ ಜೀವನ ನಿರಂತರ ಸಾಬೀತು ಪಡಿಸಿತು.

ಇಂದಿನ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಯಶಸ್ಸು ಎಂದರೆ ಸಂಪತ್ತು, ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ಎಂದು ತಿಳಿದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀ ಶಿವಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮಿಜಿಯ ಜೀವನ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಹಾಕುತ್ತದೆ: “ನೀನು ಎಷ್ಟು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದೆ?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಿಂತ “ನೀನು ಎಷ್ಟು ಕೊಟ್ಟೆ?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯ. ಅವರ ಉತ್ತರ, ಅವರ ಜೀವನ. ಶಿಕ್ಷಣ, ಅನ್ನ, ಆಶ್ರಯ, ಆಶೀರ್ವಾದ  ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಲಕ್ಷ ಲಕ್ಷ ಮಂದಿಗೆ ನೀಡಿ ಅವರು ಜೀವನ ಪೂರ್ಣ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. 2019ರ ಜನವರಿ 21ರಂದು, 111 ವರ್ಷಗಳ ದೀರ್ಘ ತಪಸ್ಸಿನ ನಂತರ, ಶ್ರೀ ಶಿವಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಮಹಾ ಲಿಂಗೈಕ್ಯರಾದರು. ಇಡೀ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟಿತು. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರ ಹೃದಯ ಭಾರವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅವರು ಬಿಟ್ಟು ಹೋದ ಸೇವೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಶಿಕ್ಷಣದ ಬೆಳಕು, ಮತ್ತು ಮಾನವ ಪ್ರೇಮದ ಜ್ವಾಲೆ  ಇವು ಎಂದೂ ಆರುವುದಿಲ್ಲ.

ದೀಪ ಆರಿದರೂ, ಅದು ಹತ್ತಿಸಿದ ಸಾವಿರ ದೀಪಗಳು ಇನ್ನೂ ಉರಿಯುತ್ತಿವೆ.

ಅವರ ಜೀವನ ನಮಗೊಂದು ಸಂದೇಶ

ಶ್ರೀ ಶಿವಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಜೀವನ ನಮಗೆ ಒಂದು ಸನಾತನ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ: ಮನುಷ್ಯ ಜನ್ಮ ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ಕೇವಲ ತನ್ನ ಸಲುವಾಗಿ ಬದುಕುವುದು ಜನ್ಮದ ಅಪಮಾನ. ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಕಣ್ಣೀರು ಒರೆಸಲು, ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಮನ ತಿಳಿಯಾಗಿಸಲು, ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಬೆಳಕಾಗಲು  ಇದೇ ನಿಜವಾದ ಧರ್ಮ, ಇದೇ ನಿಜವಾದ ಭಗವಂತನ ಸೇವೆ.

ಅವರ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು.

“ಶಿವ ಶರಣ, ದೇಹ ಪ್ರಸಾದ, ಆತ್ಮ ಪರಮ ಶಿವ.”