ಇಂದು ವಿಶ್ವ ಗ್ರಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ದಿನ
– ಲೇಖನ: ಟಿ. ಆರ್. ಗಾಯತ್ರಿ ಡಿ. ನಾಡಿಗ್, ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಾಂತ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ಗ್ರಾಹಕ ಪಂಚಾಯತ್
ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕನು ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಾರಿ ಹೋಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದರೆ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ವಿಷಯ, ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳು ಗ್ರಾಹಕನಿಗೆ ಅತಿ ಇಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಆ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ತಾನು ಮಾಡುವ ಖರೀದಿ ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಇದು ಎಷ್ಟು ಸರಿ? ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿದಾಗ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ವಿಚಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನಹರಿಸುವುದು ಗ್ರಾಹಕರಾದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ.
ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಿಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜಾಹೀರಾತು ಆಧುನಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿಸಿದಾಗ, ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಮರೆಮಾಚಿದಾಗ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಾಗ, ಅವು ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಧ್ಯಮದ ತ್ವರಿತ ವಿಸ್ತರಣೆ, ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದಾಗಿ ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಕಳವಳಕಾರಿಯಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ.
ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಘನತೆಯ ಮೇಲೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಿವೆ.
ಭಾರತೀಯ ಜಾಹೀರಾತು ಮಾನದಂಡಗಳ ಮಂಡಳಿ (ASCI) ಪ್ರಕಾರ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಾಹೀರಾತು ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳು ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿವೆ, ಇದು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ.
ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಾದರೇ, ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ವಿವರಿಸುವುದು, ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿಸುವುದು, ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಮರೆಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಗ್ರಾಹಕರ ಖರೀದಿ ನಿರ್ಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಮೋಸಗೊಳಿಸುವ ಅನಿಸಿಕೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು. ಗ್ರಾಹಕ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ 2019ರ ಪ್ರಕಾರ ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆಳೆಯುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಸುಳ್ಳು ಖಾತರಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವ, ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮರೆಮಾಚುವ ಅಥವಾ ಉತ್ಪನ್ನದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು, ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಾಹಕ ರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (CCPA) ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಮೋದಕರಿಗೆ ದಂಡ ಮತ್ತು ಅನುಮೋದನೆಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿಷೇಧಗಳೊಂದಿಗೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲು ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಗ್ರಾಹಕ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2019 / CCPA ಕ್ರಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ
1. ವಿಷನ್ ಐಎಎಸ್ ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಕರಣ (25 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025)
ನಿಜವಾದ ಕೋರ್ಸ್ ವಿವರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸದೆ UPSC ಟಾಪರ್ಗಳ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಾಹಕ ರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (CCPA) ವು ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಅಪರಾಧಕ್ಕಾಗಿ ₹11 ಲಕ್ಷ ದಂಡ ವಿಧಿಸಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
2. ದೃಷ್ಟಿ ಐಎಎಸ್ ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಕರಣ (30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025)
UPSC ಆಯ್ಕೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿ CCPA ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ₹5 ಲಕ್ಷ ದಂಡ ಮತ್ತು ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.
3. ಎಡುಟ್ಯಾಪ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ಸೊಲ್ಯೂಷನ್ಸ್ ಪ್ರಕರಣ (ಜೂನ್ 2024)
RBI ಗ್ರೇಡ್-ಬಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ 144 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದೆ ಎಂದು CCPA ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ₹3 ಲಕ್ಷ ದಂಡ ಮತ್ತು ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲು ಆದೇಶ ನೀಡಿ ತೀರ್ಪು ಕೊಟ್ಟಿದೆ.
4. ಕಲರ್ಸ್ ಹೆಲ್ತ್ಕೇರ್ ತೂಕ ನಷ್ಟ ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಕರಣ (2025)
ತೂಕ ನಷ್ಟ ಆಗುವ ಕೋರ್ಸ್ಗೆ “100% ಹಣ ವಾಪಸಾತಿ ಗ್ಯಾರಂಟಿ” ಎಂದು ಹೇಳುವ ಜಾಹೀರಾತು ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಚೆನ್ನೈ ಜಿಲ್ಲಾ ಗ್ರಾಹಕ ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರ ಆಯೋಗವು ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತಿಗಾಗಿ ₹2 ಲಕ್ಷ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಆದೇಶಿಸಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಲಾಗಿದೆ
5. ರಿಯಾಯಿತಿ ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಕರಣ (2024)
ಅಡುಗೆ ಸಾಮಾನು ಉತ್ಪನ್ನದ ಮೇಲೆ 64% ರಿಯಾಯಿತಿಯ ಸುಳ್ಳು ಜಾಹೀರಾತು ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಗ್ರಾಹಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತಿಗಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಮರುಪಾವತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಆದೇಶಿಸಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.
6. ರಾಪಿಡೋ ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಕರಣ (2025)
ಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಪ್ರಚಾರ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗೆ CCPA ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ₹10 ಲಕ್ಷ ದಂಡ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ನೀಡಿ ತೀರ್ಪು ಕೊಟ್ಟಿದೆ.
7. ಫಸ್ಟ್ ಕ್ರೈ “ಡ್ರಿಪ್ ಪ್ರೈಸಿಂಗ್” ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಕರಣ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025)
ಗುಪ್ತ ಶುಲ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಬೆಲೆ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಗೆ CCPA ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಅನ್ಯಾಯದ ವ್ಯಾಪಾರ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ₹2 ಲಕ್ಷ ದಂಡ ವಿಧಿಸಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ
ಕಳೆದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಕರಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ದಿನನಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ನಮ್ಮ ಭಾರತ ಜನತೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಲೇ ಇವೆ.
ಈ ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆಳೆಯುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಆಗುತ್ತಿರುವ ತೀವ್ರವಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದಾದರೆ,
1. ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ನೇರ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ವಾಗಿ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಈಡಾಗಿಸುವುದು.
ಗ್ರಾಹಕರಾದ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದದ್ದು ಅಂದರೆ,
- ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ, ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಬಹುದು.
- ಜಾಹೀರಾತು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಆಶಯದೊಂದಿಗೆ ವಿವಿಧ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲು ಹಣವನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡಬಹುದು.
ಇಂತಹ ಮೋಸಗೊಳಿಸುವ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಪದ್ಧತಿಗಳು, ವ್ಯರ್ಥ ಹಣ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರ ನಂಬಿಕೆಯ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಗ್ರಾಹಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ “100% ಹಣ-ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವ ಗ್ಯಾರಂಟಿ” ನಂತಹ ಸುಳ್ಳು ಭರವಸೆಗಳಿಗಾಗಿ ದಂಡ ವಿಧಿಸಿದೆಯೇ ಹೊರತು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿಲ್ಲ..
2. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಆಗುತ್ತಿರುವ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ತಪ್ಪು ದಾರಿಗೆ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದು.
ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜೀವನಶೈಲಿ, ಯಶಸ್ಸು, ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಜನರ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಿವೆ. ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ವಾಸ್ತವಿಕವಲ್ಲದ ಮಾನದಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಗ್ರಾಹಕೀಕರಣ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿವೆ, ಇದು ಸರಳತೆ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಮಿತ ವ್ಯಯ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ:
- ನ್ಯಾಯಯುತ ಕ್ರೀಮ್ಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಹಗುರವಾದ ಚರ್ಮವು ಸೌಂದರ್ಯ ಅಥವಾ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ.
- ಐಷಾರಾಮಿ ಉತ್ಪನ್ನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ವಸ್ತು ಆಸ್ತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಸಾಮಾಜಿಕ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಇಂತಹ ಸಂದೇಶಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಿವೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಗಳಿಂದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಗ್ರಾಹಕೀಕರಣಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿವೆ.
3. ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಸನಾತನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ.
ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ನೈತಿಕ ನಡವಳಿಕೆ, ನಮ್ರತೆ ಮತ್ತು ದೃಢೀಕರಣವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿರೂಪಗೊಳಿಸುತ್ತಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ:
- ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ಪವಾಡದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಆಯುರ್ವೇದ ಅಥವಾ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು.
- ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಥವಾ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಈ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುತ್ತಿವೆ.
4. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಅಪಾಯಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀಳುತ್ತಿವೆ.
ಆರೋಗ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಔಷಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಫಿಟ್ನೆಸ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆಳೆಯುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ. ಕೆಲವು ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ತ್ವರಿತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ತ್ವರಿತ ತೂಕ ನಷ್ಟ ಅಥವಾ ಪವಾಡ ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತಿವೆ.
ಗ್ರಾಹಕರು ಸರಿಯಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬ ಮಾಡಬಹುದು ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಅಂತಹ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ನಂಬುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಗಂಭೀರ ಆರೋಗ್ಯ ತೊಡಕುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
5. ಮಹಿಳೆಯರ ಘನತೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬಗ್ಗೆ ಮಹಿಳೆಯರು ಜಾಗೃತರಾಗಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಹಲವು ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುವ ಬದಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿವೆ. ಈ ಅಭ್ಯಾಸವು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಕೇವಲ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಸಾಧನಗಳಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಘನತೆಯನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಲಿಂಗ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಸ್ಟೀರಿಯೊಟೈಪ್ಗಳ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸೀಮಿತ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ:
- ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಮನೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವಳು ಎಂಬುದಾಗಿ
- ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಅವರ ದೈಹಿಕ ನೋಟದಿಂದ ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ
ಇಂತಹ ಚಿತ್ರಣಗಳು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳಿಂದ ಶೋಷಣೆ ಮಾಡುವುದಲ್ಲದೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುರುತನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತಿವೆ. ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲು ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ತ್ರೀ ದೇಹದ ಚಿತ್ರಗಳ ಈ ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣವು ಮಹಿಳೆಯರ ಘನತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡುತ್ತಿವೆ ಇದರಿಂದ ಮಹಿಳಾ ಇಮೇಜಿನ ಶೋಷಣೆ ಆಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಾಗಲಾರದು.
6. ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಂದ ಆಗುತ್ತಿರುವ ಮಾನಸಿಕ ಪರಿಣಾಮ ದಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರು ತಮ್ಮಲ್ಲಿಯೇ ಕೀಳಿರುಮೆಗೆ ಹಾಗೂ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ..
ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲಾದ ವಾಸ್ತವಿಕವಲ್ಲದ ಸೌಂದರ್ಯ ಮಾನದಂಡಗಳು ಮಹಿಳೆಯರ ಆತ್ಮ ವಿಶ್ವಾಸದ ಮೇಲೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿವೆ. ಅಂತಹ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ದೇಹದ ಇಮೇಜ್ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಆತಂಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
ಈ ರೀತಿಯ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಲು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕ ಜಾಗೃತಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ. ಬಲವಾದ ಕಾನೂನುಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇವೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅನೇಕ ಗ್ರಾಹಕರು ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದೇ ಇಲ್ಲ.
ABGP (ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ಗ್ರಾಹಕ ಪಂಚಾಯತ್) ಶೋಷಣೆ ಮುಕ್ತ ಸಮಾಜದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಕಳೆದ 51 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕ ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಿತ ಚಿಂತನ ಸಭೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ, ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುತ್ತಾ, ಸ್ವಯಂ ಸೇವಾ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ಶೋಷಿತ ಪೀಡಿತ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ, ಕಾರ್ಯಗಾರಗಳಿಂದ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು ಗ್ರಾಹಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ತಯಾರು ಮಾಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ.
ಗ್ರಾಹಕ ಪಂಚಾಯತ್, ನೈತಿಕ ಜಾಹೀರಾತು ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕ ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ವರ್ಷದ ‘ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ದಿನಾಚರಣೆ’ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಗ್ರಾಹಕ ಪಂಚಾಯತ್ ಮಹಿಳಾ ಜಾಗರಣ ಆಯಾಮದ ದಿಂದ ‘ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಾತ್ರ’ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಮಹಿಳಾ ಸಮಾವೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಬುದ್ಧ ಮಹಿಳಾ ಚರ್ಚಾ ಘೋಷ್ಠಿಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರ ಅಂಗವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿಯೂ ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ, ಮೈಸೂರು ನಗರ ಹಾಗೂ ಬನ್ನೂರು ಹೋಬಳಿ ಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಮಹಿಳಾ ಸಮಾವೇಶವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿದ್ದು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಡೆಸಲು ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ.
ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಗಂಭೀರ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಅವರು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ವಿರೂಪಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ವಂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಘನತೆಯನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ರಾಹಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2019 ಮತ್ತು CCPA ಅಂತಹ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಬಲವಾದ ಕಾನೂನು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಅವುಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಜಾರಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಜಾಹೀರಾತು ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ABGP ಯಂತಹ NGOಗಳು, ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರ ಸಕ್ರಿಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
ಈ ಕೆಳಗೆ ತಿಳಿಸಿರುವ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕ ಪಂಚಾಯತ್ ಗ್ರಾಹಕ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ:
- ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು
- ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನಗಳು
- ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಗಳಿಗೆ ಮೇಲ್ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಕೆ
- ಗ್ರಾಹಕ ವೇದಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು CCPA ಮೂಲಕ ದೂರುಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು
- ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ ವೇದಿಕೆಗಳಿಂದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಜಾಹೀರಾತು ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಸೂಚನೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸುಳ್ಳು ಜಾಹೀರಾತಿನ ಪ್ರಚಾರದಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಸೂಚನೆ.
ಹೀಗೆ ಗ್ರಾಹಕ ಪಂಚಾಯತ್ ಸಂಘಟನೆಯು ಗ್ರಾಹಕರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಎಂದರೆ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತು ಗ್ರಾಹಕ ಪಂಚಾಯತ್ ನಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ಅವಶ್ಯಕವಾದದ್ದು ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಲು ಇಚ್ಚಿಸುವವರು ಗ್ರಾಹಕ ಪಂಚಾಯತಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ತಮಗಾಗಿಯೂ ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಸಮಾಜದ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
