ಇಂದು ವಿಶ್ವ ಹವಮಾನ ದಿನ
ಲೇಖನ: ಅನವೀರ ಎಸ್, ಕಲಬುರ್ಗಿ, ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ
ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮಾರ್ಚ್ 23 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ವಿಶ್ವ ಹವಾಮಾನ ದಿನ ಕೇವಲ ಹವಾಮಾನ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯ ಸಂಭ್ರಮವಲ್ಲ; ಇದು ಭೂಮಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗೆಗಿನ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಗಂಟೆ. 1950ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಹವಾಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆ (WMO) ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಅಗಾಧ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇಂದು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಪರಿಸರದ ವಿಷಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ, ಅದು ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯ (Geo-politics), ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಭದ್ರತೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಜಾಗತಿಕ ಭೂ-ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಸವಾಲುಗಳು
ಇಂದಿನ ಜಗತ್ತು ಎರಡು ಬಣಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಒಂದೆಡೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು (Global North) ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು (Global South). ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಇಂಗಾಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು, ಈಗ ಬಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಸರ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹೇರುತ್ತಿವೆ ಎಂಬ ವಾದವಿದೆ.
ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯನ್ನು 1.5 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿ ಇದೆ. ಆದರೆ, ಉಕ್ರೇನ್-ರಷ್ಯಾ ಸಂಘರ್ಷ ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲಿ ದೇಶಗಳ ಅಸ್ಥಿರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆ (Energy Security) ಪ್ರಶ್ನೆಯಾದಾಗ, ಹಲವು ದೇಶಗಳು ಮತ್ತೆ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮತ್ತು ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನಗಳತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಇದು ‘ಹಸಿರು ಇಂಧನ’ದ ಗುರಿಯನ್ನು ಹಿನ್ನಡೆಗೆ ದೂಡುತ್ತಿದೆ. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟ ಏರುತ್ತಿದ್ದು, ದ್ವೀಪ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವೇ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನ ನಿರಾಶ್ರಿತರ (Climate Refugees) ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವಲಸೆ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
ಭಾರತದ ಪಂಚಾಮೃತ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ದೃಢ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು:
ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಇಂದು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಗುರುವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದೆ. ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದಲ್ಲಿ ನಡೆದ COP26 ಶೃಂಗಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯವರು ಘೋಷಿಸಿದ ‘ಪಂಚಾಮೃತ’ ಯೋಜನೆಗಳು ಭಾರತದ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಸಾರುತ್ತವೆ:
- 2030ರ ವೇಳೆಗೆ 500 ಗಿಗಾವ್ಯಾಟ್ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ರಹಿತ ಇಂಧನ ಉತ್ಪಾದನೆ.
- 2030ರ ವೇಳೆಗೆ ಶೇ. 50ರಷ್ಟು ಇಂಧನ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನದಿಂದ ಪಡೆಯುವುದು.
- 2030ರ ವೇಳೆಗೆ ಒಟ್ಟು ಇಂಗಾಲದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಂದು ಶತಕೋಟಿ ಟನ್ನಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು.
- ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಇಂಗಾಲದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಶೇ. 45ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು.
- ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ, 2070ರ ವೇಳೆಗೆ ನೆಟ್ ಝೀರೋ (Net Zero) ಗುರಿ ತಲುಪುವುದು.
ಭಾರತವು ಕೇವಲ ಭರವಸೆ ನೀಡದೆ, ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೌರ ಒಕ್ಕೂಟ (International Solar Alliance) ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತು ನಿರೋಧಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ (CDRI) ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತವು ಜಗತ್ತಿಗೆ ದಾರಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಭಾರತದ ಆಂತರಿಕ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ:
ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಹವಾಮಾನದ ಸವಾಲನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಹಲವು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ.
ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗ್ರೀನ್ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮಿಷನ್ ಮೂಲಕ ಭಾರತವನ್ನು ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಹೊರಟಿದೆ.
ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನಗಳಿಗೆ (FAME scheme) ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಹಾಗೂ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಬ್ಲೂ ಎಕಾನಮಿ 2.0 ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ತೀರದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮಿಸ್ಟಿ (MISHTI) ಅಂದರೆ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಕಾಡುಗಳ ಬೆಳೆಸುವ ಯೋಜನೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆಯು (IMD) ಈಗ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಉಪಗ್ರಹ ಮತ್ತು AI ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿ ಚಂಡಮಾರುತದಂತಹ ವಿಪತ್ತುಗಳನ್ನು ಮೊದಲೇ ಗುರುತಿಸಿ ಜೀವಹಾನಿಯನ್ನು ಶೂನ್ಯಕ್ಕೆ ಇಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ.
ಮುಂದಿರುವ ಸವಾಲುಗಳು :
ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಎನ್ನುವುದು ಗಡಿಯಿಲ್ಲದ ಶತ್ರು. ಒಂದು ದೇಶ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮಾಡಿದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಇನ್ನೊಂದು ದೇಶದ ಮೇಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ವಾಗ್ದಾನದಂತೆ ಹವಾಮಾನ ನಿಧಿಯನ್ನು (Climate Finance) ಬಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ನೀಡಬೇಕಿದೆ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವರ್ಗಾವಣೆ ಸುಲಭವಾಗಬೇಕಿದೆ.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಾವೆಲ್ಲರೂ LiFE (Lifestyle for Environment) ಎಂಬ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅಂದರೆ, ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ತರಬೇಕು. ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯವು ಕೇವಲ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳಲ್ಲ, ಅದು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಉಸಿರು. ಈ ವಿಶ್ವ ಹವಾಮಾನ ದಿನದಂದು ನಾವು ಕೇವಲ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳದೆ, ಭೂಮಿಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳೋಣ.
ಪ್ರಕೃತಿಯು ಮನುಷ್ಯನ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸಬಲ್ಲದು, ಆದರೆ ಅವನ ದುರಾಸೆಯನ್ನಲ್ಲ ಎಂಬ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಮಾತು ಇಂದು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸ್ತುತ. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಒಂದಾದರೆ ಮಾತ್ರ ನಾವು ಸುಸ್ಥಿರ ಭವಿಷ್ಯ ವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ.
