ಜನಜಾತೀಯ ಗೌರವ ದಿವಸವು ಭಾರತದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು, ಅವರ ತ್ಯಾಗ, ಬಲಿದಾನ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರತಿವರ್ಷ ನವೆಂಬರ್ 15ರಂದು ಮಹಾನ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ಭಗವಾನ್ ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನದ ಅಂಗವಾಗಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ‘ಜನಜಾತೀಯ ಗೌರವ ದಿವಸ’ವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
1875ರ ನವೆಂಬರ್ 15ರಂದು ಇಂದಿನ ಜಾರ್ಖಂಡ್ ರಾಜ್ಯದ ಉಲಿಹಾತು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾ ಜನಿಸಿದರು. ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯದ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಿಮಾನವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದರು.
ಬ್ರಿಟಿಷರ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ, ಭೂ ಕಬಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರ ಮೇಲಿನ ಶೋಷಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾ ಜನಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಿದರು. ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ‘ಉಲ್ಗುಲನ್’ ಮಹಾ ಕ್ರಾಂತಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.
ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯದ ಭೂ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವರಾಜ್ಯದ ಪರವಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದ ಅವರು ‘ಧರ್ತಿ ಆಬಾ’ ಭೂಮಿಯ ತಂದೆಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು.
1900ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ಬಂಧಿತರಾದ ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾ ಅವರು ಜೂನ್ 9ರಂದು ರಾಂಚಿ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ 25ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗ ಇಂದಿಗೂ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿದೆ.
ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾ ಅವರಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ವೀರ ನಾರಾಯಣ್ ಸಿಂಗ್, ರಾಣಿ ಗೈಡಿನ್ಲಿಯು, ತಿಲ್ಕಾ ಮಾಂಝಿ, ಸಿಧು-ಕಾನ್ಹು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಬುಡಕಟ್ಟು ನಾಯಕರು ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಹಲ್ಬಾ ಕ್ರಾಂತಿ, ಭೂಮ್ಕಾಲ್ ಕ್ರಾಂತಿ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂದೋಲನಗಳು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ.
ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ 2021ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ನವೆಂಬರ್ 15ನ್ನು ‘ಜನಜಾತೀಯ ಗೌರವ ದಿವಸ’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.
ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾ ಅವರ 150ನೇ ಜನ್ಮವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ 2024-25ನೇ ಸಾಲನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ‘ಜನಜಾತೀಯ ಗೌರವ ವರ್ಷ’ವಾಗಿ ಆಚರಿಸಿತು. ಇದರ ಮೂಲಕ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳ ಇತಿಹಾಸ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಯಿತು.
ಬುಡಕಟ್ಟು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ದೇಶದ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೆ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಚಿತವಾಗಿರದ ಅನೇಕ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳ ಭಾಷೆ, ಕಲೆ, ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಾಗೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ಉಪಕ್ರಮಗಳಿಗೂ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದಿ ವಾಣಿ, ಆದಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಂತಹ ವೇದಿಕೆಗಳು ಬುಡಕಟ್ಟು ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಕಲಾಪ್ರಕಾರಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಾಗಿವೆ.
ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಜನಜಾತೀಯ ಗೌರವ ದಿವಸದ ಅಂಗವಾಗಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳು, ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಜನಜಾತೀಯ ಗೌರವ ದಿವಸವು ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನದ ಆಚರಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳು ನೀಡಿದ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆ, ಅವರ ಆತ್ಮಗೌರವ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ದಿನವಾಗಿದೆ.
ಬುಡಕಟ್ಟು ವೀರರ ತ್ಯಾಗ, ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ದೇಶಪ್ರೇಮವು ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ಅವರ ಜೀವನಗಾಥೆಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಅವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ಈ ದಿನದ ನಿಜವಾದ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.
