ಹಸಿರು ಹೊದಿಕೆಯ ಮೌನ ಆಕ್ರಂದನ: ಹಸಿರಿಗೇ ಉಸಿರು ಕೊಡೋಣ ಬನ್ನಿ

ಇಂದು ವಿಶ್ವ ಅರಣ್ಯ ದಿನ

ಲೇಖಕರು: ಮಧುರಾ ಗಾಂವ್ಕರ ಯಲ್ಲಾಪುರ

ತಾಯಿಯ ಮಡಿಲು ಮಾನವ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಇತಿಹಾಸವು ಕಾಡಿನಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಮನುಷ್ಯ ಅಕ್ಷರ ಕಲಿಯುವ ಮೊದಲೇ ಅವನಿಗೆ ಅನ್ನ, ಆಶ್ರಯ ಮತ್ತು ಅರಿವು ನೀಡಿದವಳು ಈ ಕಾಡು ಮಾತೆ. ಅಂದು ಕಾಡು ಮನುಷ್ಯನ ಮನೆಯಾಗಿತ್ತು, ಇಂದು ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಮನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾಡನ್ನೇ ಬಲಿ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಮಾರ್ಚ್ 21ರ ಈ ದಿನ ಕೇವಲ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಮೇಲಿನ ಒಂದು ತಾರೀಖಲ್ಲ; ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳು ಎಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಕಿರಿದಾಗುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸುವ ‘ಅಲಾರಾಂ’. ಹಸಿರು ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ಬಿದ್ದಾಗ ಉಕ್ಕುವ ಆ ಕಾಂತಿ, ಮಳೆಯ ಹನಿಗಳು ಮಣ್ಣನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಬರುವ ಆ ಘಮಲು – ಇವೆಲ್ಲವೂ ಇಂದು ನಗರೀಕರಣದ ಹೊಗೆಯಲ್ಲಿ ಕಮರಿ ಹೋಗುತ್ತಿವೆ.

ಕಾಡು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಮರಗಳಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಜೀವಂತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

​ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾವು ಕಾಡು ಎಂದರೆ ಮರಗಳ ಗುಂಪು ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಕಾಡು ಎಂದರೆ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಕಣಜ. ಮಣ್ಣಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಜಾಲದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಆಕಾಶ ಮುಟ್ಟುವ ವೃಕ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಕಾಡು ನದಿಗಳ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಂತಹ ಅರಣ್ಯ ಶ್ರೇಣಿಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಜೀವನದಿಗಳಾದ ಕಾವೇರಿ, ಕೃಷ್ಣೆ, ತುಂಗೆಯರು ಹರಿಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಕಾಡು ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅಂತರ್ಜಲವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಅರಣ್ಯವಿಲ್ಲದ ಭೂಮಿ ಎಂದರೆ ಅದು ರಕ್ತವಿಲ್ಲದ ದೇಹವಿದ್ದಂತೆ.

ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಆತಂಕಕಾರಿ ಮುಖ: ಅಂದು ಮತ್ತು ಇಂದು

ನಾವು ಪ್ರಗತಿಯ ಪಥದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಬೀಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ, ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಪರಿಸರದ ಆಸ್ತಿ ಮಾತ್ರ ಕರಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಚಿಂತೆಗೆ ಹಚ್ಚಬಹುದು:
ಜಾಗತಿಕ ಅಳತೆಗೋಲು: ಸುಮಾರು 10,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಭೂಮಿಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಭಾಗ ಕಾಡಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು. ಇಂದು ಅದು ಕೇವಲ 31% ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ. ಕಳೆದ 100 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಅರಣ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣ ಕಳೆದ 9,000 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು!
ವಿನಾಶದ ವೇಗ: ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 10 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಅರಣ್ಯ ನಾಶವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಂದರೆ ಪ್ರತಿ ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 27 ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಮೈದಾನಗಳಷ್ಟು ಕಾಡು ಮಾಯವಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಭಾರತದ ಸ್ಥಿತಿ: ಭಾರತದ ಅರಣ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ 24.62% ಹಸಿರು ಹೊದಿಕೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ “ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯ” (Very Dense Forest) ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ. ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಇದು ಕನಿಷ್ಠ 33% ಇರಬೇಕು.
ಅಮೆಜಾನ್ ದುರಂತ: ಜಗತ್ತಿನ 20% ಆಮ್ಲಜನಕ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಅಮೆಜಾನ್ ಮಳೆಕಾಡುಗಳು ಇಂದು ‘ಕಾರ್ಬನ್ ಸಿಂಕ್’ ಆಗುವ ಬದಲು ‘ಕಾರ್ಬನ್ ಎಮಿಟರ್’ (ಇಂಗಾಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ) ಆಗಿ ಬದಲಾಗುವ ಭೀತಿಯಲ್ಲಿವೆ.

ಜನಪದ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯದ ದಿವ್ಯತೆ
ನಮ್ಮ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಡನ್ನು ದೇವತೆಯನ್ನಾಗಿ ಕಂಡಿದ್ದಾರೆ.

​”ಗಿಡವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಗುಡಿಯಿದೆ, ಮರವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಿದೆ,” ಎಂಬುದು ಹಳ್ಳಿಗರ ಅಚಲ ನಂಬಿಕೆ. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನಪದರು ‘ಬನಶಂಕರಿ’ಯನ್ನು ಕಾಡಿನ ಅಧಿದೇವತೆಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಲೆನಾಡಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ‘ಚೌಡಿ’ ಅಥವಾ ‘ವನದೇವಿ’ಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಶರಣರು “ಗಿಡಮರಗಳೆಲ್ಲವೂ ಶಿವಲಿಂಗಗಳಂತೆ” ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ ದಿಗ್ಗಜ ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಕಾಡನ್ನು ‘ದೇಗುಲ’ವೆಂದೇ ಕರೆದರು. ‘ಮಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮದುಮಗಳು’ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಡು ಕೇವಲ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಪಾತ್ರವೇ ಆಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇಂದು ನಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿತವಾಗಿರುವ ಆ ವೈಭವದ ಕಾಡುಗಳು ಕೇವಲ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತಿವೆಯೇ?

ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂಘರ್ಷ: ಯಾರು ಅತಿಕ್ರಮಣಕೋರರು?

​ಇಂದು ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ “ಆನೆ ದಾಳಿ”, “ಚಿರತೆ ಕಾಟ” ಎಂಬ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಸದಾ ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ನಾವು ಯೋಚಿಸಬೇಕಾದ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ನಮ್ಮ ಊರಿಗೆ ಬರುತ್ತಿವೆಯೇ ಅಥವಾ ನಾವು ಅವುಗಳ ಮನೆಗೆ ನುಗ್ಗಿದ್ದೇವೆಯೇ? ಕಾಡಿನ ನಡುವೆ ರೆಸಾರ್ಟ್‌ಗಳು, ರಸ್ತೆಗಳು, ರೈಲ್ವೆ ಹಳಿಗಳು ಬಂದಾಗ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂಚಾರ ಮಾರ್ಗ (Animal Corridors) ಬಂದ್ ಆಗುತ್ತದೆ. ಹಸಿದ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಗಡಿಗಳ ಅರಿವಿಲ್ಲ. ಕಾಡು ನಾಶವಾದರೆ ಕೇವಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲ, ಇಡೀ ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಪರಿಹಾರ

​ಇಂದು ಜಗತ್ತು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಶತ್ರು
‘ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ’ (Global Warming). ಭೂಮಿಯ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಏರುತ್ತಿದೆ, ಹಿಮನದಿಗಳು ಕರಗುತ್ತಿವೆ, ಋತುಮಾನಗಳು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಎಸಿ ರೂಮಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಚರ್ಚೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಿಡ ನೆಡುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ. ಒಂದು ಮರ ತನ್ನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಟನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಹೀರಿಕೊಂಡು ನಮಗೆ ಶುದ್ಧ ಗಾಳಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅರಣ್ಯೀಕರಣವೇ ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಇರುವ ಏಕೈಕ ‘ಸಹಜ ವೈದ್ಯಕೀಯ’ ಚಿಕಿತ್ಸೆ.

ನಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿ: ಕೇವಲ ದಿನಾಚರಣೆ ಸಾಲದು

ಮಾರ್ಚ್ 21ರಂದು ಫೇಸ್‌ಬುಕ್, ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಗಿಡದ ಫೋಟೋ ಹಾಕಿ “ವಿಶ್ವ ಅರಣ್ಯ ದಿನದ ಶುಭಾಶಯ” ಹೇಳಿದರೆ ಸಾಲದು.
ಗಿಡ ನೆಡುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿ: ಪ್ರತಿ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬ, ಮದುವೆಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದಂದು ಒಂದು ಗಿಡ ನೆಟ್ಟು ಅದನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ 3 ವರ್ಷ ಪೋಷಣೆ ಮಾಡಬೇಕು.
ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಕಾಡಿನಲ್ಲೂ ಹಸಿರು: ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು ತಾರಸಿ ತೋಟ (Terrace Garden) ಅಥವಾ ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಗಿಡ ಬೆಳೆಸುವ ಮೂಲಕ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಸಿರನ್ನು ಉಳಿಸಬಹುದು.
ಕಾಗದದ ಮಿತಬಳಕೆ: ಒಂದು ಟನ್ ಕಾಗದ ತಯಾರಿಸಲು ಸುಮಾರು 17 ದೊಡ್ಡ ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕಾಗದದ ಮಿತಬಳಕೆ ಕಾಡು ಉಳಿಸುವ ಒಂದು ಹಾದಿ.
ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ: ವಿದೇಶಿ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಗಿಡಗಳಿಗಿಂತ ನಮ್ಮ ಮಣ್ಣಿನ ಹೊಂಗೆ, ಬೇವಿನಂತಹ ಮರಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು.

ತಾಯಿಯ ಮೌನ ರೋದನಕ್ಕೆ ಕಿವಿಯಾಗೋಣ

​ಕಾಡು ಮಾತಾಡಲಾರದು, ಆದರೆ ಅದು ಮೌನವಾಗಿ ರೋದಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅದರ ಕಣ್ಣೀರು ಬರಗಾಲ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ನಾವು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಬದುಕಲು ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ. “ಹಸಿರೇ ಉಸಿರು” ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಘೋಷವಾಕ್ಯವಾಗದಿರಲಿ, ಅದು ನಮ್ಮ ಉಸಿರಾಟದಷ್ಟೇ ನೈಜವಾಗಲಿ. ಈ ಅರಣ್ಯ ದಿನದಂದು ನಾವು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡೋಣ – “ನನ್ನ ಭೂಮಿಯ ಹಸಿರನ್ನು ನಾನು ಕಮರಲು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.”

ಚಿಂತನೆಗೆ ಹಚ್ಚುವ ಘೋಷವಾಕ್ಯಗಳು –
ಕತ್ತರಿಸಬೇಡ ಮರವನು: ಮರ ಕತ್ತರಿಸುವುದೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಕೈಕಾಲು ಕತ್ತರಿಸಿದಂತೆ.
ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ಮರ: ಮರದ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ನೋಡು, ಅರಮನೆಯ ಎಸಿಗಿಂತಲೂ ಹಿತಕರ.
ಕಾಡು ಎಂಬ ಕನ್ನಡಿ: ಕಾಡನ್ನು ಕಾಪಾಡಿದರೆ ಕಾಡು ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ.